او كند نزد بليه و عالم شود به آنكه آن از عدل او سبحانه است خدا راه نمايد دل او را بصبر و استسلام و رضا * ( وَاللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ ) * و خدا بر همه چيز * ( عَلِيمٌ ) * داناست پس ميداند قلوبى را كه لطف او در او مؤثر است و به جهت آن اعطاى لطف ميفرمايد به آن و علم دارد بقلوبى كه لطف وى در او اثر ندارد و بسبب آن منع لطف مىكند از آن يا آنكه عالمست بصابر و شكور و جزع و كفور و همهء را بر وفق آن جزا و سزا خواهد داد * ( وَأَطِيعُوا اللَّه ) * و اطاعت كنيد خداى را در جميع مامورات * ( وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ ) * و فرمان بريد رسول را در همه چيزها كه شما را به آن ميخواند و از آن نهى مىكند يا انقياد خدا كنيد در مفروضات و اتباع رسول در مندوبات و مؤيد معنى اولست قوله * ( فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ ) * پس اگر روى بگردانيد از اطاعت پيغمبر ( ص ) زيان به او نميرسد زيرا كه اطاعت شما بر او مكتوب نشده * ( فَإِنَّما عَلى رَسُولِنَا ) * پس جز اين نيست كه بر فرستادهء ما * ( الْبَلاغُ الْمُبِينُ ) * رسانيد نيست هويدا و او تبليغ رسالت كرده و آشكارا وظيفهء ابلاغ بجاى آورده پس اثمى بر او مرتب نشود بلكه و بال تولى بمتولى راجع گردد * ( اللَّه ) * خداى به حق او است * ( لا إِله إِلَّا هُوَ ) * نيست هيچ معبودى بسزا مگر او * ( وَعَلَى اللَّه ) * و بر خدا نه بر غير او * ( فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ) * پس بايد كه توكل كنند مؤمنان چه ايمان كه متضمن اعتقاد است به آنكه جميع چيزها از اوست اقتضاى آن مىكند كه كار به او واگذارند و در كفايت مهمات تكيه بر كرم وى كنند و در اين كلام بعث رسولست بر توكل بر او سبحانه و بر تقوى به او در جميع امور چه او ناصر او است بر مكذبان و اعراض نمايندگان از او از ابن عباس منقول است كه بعد از هجرت حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم جمعى از اهل اسلام كه در مكه بودند داعيه مهاجرت كردند بمدينه زنان و فرزندان بتضرع و زارى و ناله و بيقرارى ايشان را نميگذاشتند و ميگفتند كه شما ميرويد و ما اينجا ضايع و سرگردان ميشويم و ايشان نيز از غايت مهربانى و شفقت بديشان از مهاجرت متقاعد شدند حق سبحانه دربارهء ايشان اين آيه فرستاد كه * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * اى گروه گرويدگان * ( إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ ) * بدرستى كه بعضى از زنان شما * ( وَأَوْلادِكُمْ ) * و فرزندان شما كه مانع هجرت ميشوند در امر دين با شما امتناع ميكنند و نشوز و عقوق ميورزند * ( عَدُوًّا لَكُمْ ) * دشمنانند مر شما را چه نميگذارند كه شما بمثوبات اخروية و درجات عاليه فايز شويد * ( فَاحْذَرُوهُمْ ) * پس حذر